Filim yorumu: On emir

24 Eylül 2006 da "On emir" adlı filmi ekranlarımızda izleyebildik. Robert Dornhelm bu filimle İsrail halkın Mısırdaki kölelikten kurtarılmasını canlandırdı.

Güzel bir filim yaptı da, bazı defalar Kutsal Kitap`ın metnini doğru şekilde sahnelemedi.

Filmin başlangıcında birisi firavunu bir düş yüzünden uyarıyor ve bu yüzden firavun İsrail halkın bütün erkek çocuklarını öldürüyor. Ancak firavunun kızı Hz. Musa`yı nehirde bulup sarayda büyütüyor.
Kutsal Kitap`ın Mısır`dan Çıkış bölümünde 1:8-22 ( #Çık.1:8 ) ayetlerde gerçek sebep anlatılır:
Firavun İsrail halkın çoğalmasından çok korktu. Bir savaş çıkarsa İsrail halkın düşmanlarla birlikte kendilerine karşı savaşacağından korktuğu için, İsrail halkın bütün erkek çocukların öldürülmesini buyurdu. Bütün Mısır halkı bu buyruğu yerine getirerek bu soykırıma katıldı.
Bütün Mısır halkı bu katliama ortak olduğu için, Tanrı Mısır halkı cezalandırmakla haklıdır.
Tanrı İsrail halkı kendi "ilk oğlu" olarak gördüğü için ( Çık.4:22 ) , Mısır halkının ilk doğanlarını öldürmekle Mısırlılara yalnız kendi yaptıklarının karşılığını vermiş oluyor.

Hz. Musa büyüyor, ama Mısırlı değil, İsrailli olduğunu biliyor. Firavunun kızı Hz. Musa`yı öz annesine emzirtmişti ( Çık.2:8 ) . Eskiden bebekler aşağı yukarı üç yaşına kadar emzirilirdi. Hz. Musa bu yüzden üç yaşına kadar annesinin evinde büyümüş, orada Tanrı hakkında bir şeyler öğrenmiş olabilir ve bu yüzden de daha sonra İsrailli olduğunu hatırlamış olabilir.

Hz. Musa yetişkin olduğu zaman sonsuz değerleri saraydaki zenginlik ve rahat yaşamından yeğledi ( İbr.11:24 ). Herhalde güçlü bir adalet duygusu vardı. İnsanların haksızlığa uğramalarını tahammül edemedi, bunun sonucu olarak bir Mısırlıyı öldürdü ve Mısır`dan kaçmak zorunda kaldı ( Çık.2:11 ). Midyan ülkesinde yine haksızlığa uğrayan bayanlara yardım ediyor ve sonunda ( Çık.2:21 ) Reuel`ın kızı Sippora ile evleniyor.

" Aradan yıllar geçti, bu arada Mısır Kralı öldü. İsrailliler hâlâ kölelik altında inliyor, feryat ediyorlardı. Sonunda yakarışları Tanrı'ya erişti. Tanrı iniltilerini duydu. İbrahim, İshak ve Yakup'la yaptığı antlaşmayı anımsadı. İsrailliler'e baktı ve onlara ilgi gösterdi" ( Çık.2:23-25 )

Tanrı Hz. Musa`nın dikkatini yanan ama tükenmeyen bir çalı aracılığıyla çekiyor ( Çık.3:2 ). Tanrı Musa peygamberi Mısır`a geri gönderip kendi halkı oradan aşağı yukarı 400 sene önce İbrahim`e vaat edilmiş ülkeye getirmekle görevlendiriyor ( Yar.15:13 ). Yusuf peygamberin zamanında İsrail halkı bir kıtlık yüzünden Mısır`a göç etmişti ( Yar.46:3-7 ). Yusuf peygamber o zaman firavunun veziri idi. Yusuf peygamber vefat etmeden önce İsrail halkın vaat edilmiş ülkeye döneceği zaman kendi kemiklerinin de oraya gömülmesini istemişti ( Yar.50:25 , Çık.13:19 , Yşu.24:32 ). Bütün İsrail halkı bunu biliyordu ve kimse buna karşı çıkmadı.

Musa peygamberin ağabeyi Harun peygamber kardeşini karşılamak için çöle gitti ( Çık.4:27 ). İsrail halkı da Tanrı dualarını işittiği için sevindi ( Çık.4:31 ). Ama firavun kölelerini göndermek istemedi. İsrail halkı salıverecekken işlerini daha da zorlaştırdı ( Çık.5:8 ).
Tanrı ondan sonra on bela gönderiyor. Bu belalarla yaşayan Tanrı Mısır halkın taptığı putları alay etti (Nil nehri , güneş, ...) (Mısır`dan Çıkış 7-12). Firavunun büyücüleri Tanrı`nın bazı mucizelerini taklit edebildiler, ama hepsini değil, hem de Mısır halkını bu belalardan kurtaramadılar ( Çık.8:19 ). Genellikle Musa peygamber ilk önce belayı anons etti ( Çık.8:1 ). Ama firavun inat ettiği için, İsrail halkı salıvermediği için, uyarıya kulak asmadığı için Tanrı sonunda belayı gönderdi. Firavun bazı defalar belaların etkisini gördüğü zaman İsrail halkı salıvermeye vaat etti ( Çık.8:28 ). Ama belalardan kurtulur kurtulmaz kararını değiştirip, gitmelerine engel oldu ( Çık.8:32 ). Musa peygamber genellikle belalardan önce ne olacağını söyledi. Bu şekilde örneğin Tanrı`dan korkan Mısırlılar hayvanlarını doludan kurtarabildiler ( Çık.9:20 ).
Tanrı`ya iman etmeyen Mısırlılar bu dolu beladan Tanrı`ya iman eden Mısırlılardan daha fazla zarar gördüler. Tanrı bu şekilde Mısırlılara bir şans verdi ve iman edenleri ödüllendirdi.

Musa peygamber ilk doğan çocukların ölümünü daha önce bildirdi. İsrail halkı ailece birer kuzu kurban olarak kestikleri ve kanı kapı sövelerine sürdükleri için İsrail halkın ilk doğan çocukları ölmedi. ( Çık.12:22 ) Tanrı`ya iman eden Mısırlılar isteselerdi aynısını yapabilirlerdi. Filimde gösterilen Musa peygamberin hayali arkadaşı da onu yapabilirdi, Musa onu uyarabilirdi, ne yapması gerektiğini ona söyleyebilirdi. Zaten yalnız İsrail halkı değil, pek çok Mısırlı da onlarla birlikte o gece yola çıktı ( Çık.12:38 ). Demek pek çok Mısırlı Tanrı`ya iman edip kurtuldu.

Tanrı İsrail halkın bu kurtuluşu hatırlamasını istediği için onlara her sene bu Fısıh bayramı kutlamayı ve ilk doğan çocuk ve hayvanların kendisine adanmasını istedi ( Çık.13:1 , Yas.16:3 , Say.3:41 , Say.8:16 ).

İsrail halkı nasıl bir kurban kesip Mısır`daki köleliğinden kurtulduysa da, İsa Mesih imanlılar da İsa Mesih`in kendisini bütün insanlar için feda edip, İsa Mesih imanlıları günahın köleliğinden kurtardığına iman ederler ( Yu.8:34-36 , Rom.6:17-23 , Gal.4:1-7 ). İsa Mesih bizim için bu kurtaran Fısıh kurbanı oldu ( Yu.1:29 ).

Tanrı İsrail halkı firavunun ordusundan kurtarmak için, Kızıldeniz`de bir yol açmak için, lav değil, güçlü bir rüzgar gönderdi ( Çık.14:19 ). Filimdeki Musa peygamberin hayali arkadaşı Tanrı`ya iman edip onlarla birlikte yola çıksaydı, Kızıldeniz`de ölmezdi. Tanrı aslında bütün insanların kurtulmasını istiyor ( 1Ti.2:4 ).

Filimde gösterdiği gibi Tanrı acı suyu içilecek hale getirdi ( Çık.15:25 ), İsrail halkını çölde doğaüstü bir şekilde besledi ( Çık.16:8 ), doğaüstü bir şekilde su sağladı ( Çık.17:6 ).

İsrail halkı yorgun ve bitkin iken, Amalekliler geride kalan güçsüzleri öldürdüler ( Yas.25:18 ). Bu yüzden Amaleklilere karşı savaşmak zorunda kaldılar ( Çık.17:10 ). İsrail halkı savaştığı sürece Musa peygamber dua etti. Hur ve Harun onu desteklediler. Musa peygamber dua ettiği zaman (ellerini yukarı kaldırdığı zaman) İsrail halkı kazandı.

Ama filimde söylendiği gibi Tanrı`yı sevdiklerini göstermek için değil, zorunda kaldıkları için savaştılar. Tabii Tanrı yine bir mucize yapabilirdi. Ama Tanrı her zaman bir mucize yapmaz. Bize akıl .... verdi, onu kullanıp kendi yapabildiklerimizi kendimizin halletmemizi istiyor. Bizim savaşımız da insanlara karşı değil, günaha, kötü ruhsal güçlere karşıdır ( Ef.6:12 ).
Tanrı`yı sevdiğimizi buyruklarını yerine getirmekle ( Yu.14:15 , 1Yu.5:2-3 ) insanları sevmekle ( 1Yu.3:23 ) gösteriyoruz.

Musa peygamberin kayınpederi Reuel eşi Sippora`yı ve çocuklarını Musa peygambere getirdi ( Çık.18:6 ) . Ama Kutsal Kitap`ta, filimde gösterdiği gibi, Musa peygamber eşini, çocuklarını göndermiyor! Kendileriyle zaman geçiremediği söz konusu değildir. Kutsal Kitap`a göre babaların da çocuklarını eğitmeleri ( Yas.6:7 , Yas.6:20 , Yas.8:5 , Say.33:4 , Flp.2:22 ) ve eşleriyle birlikte olmaları gerek ( 1Ko.7:3 , 1Ko.9:5 ) .
Robert Dornhelm`in galiba okumadığı bir olay da, Kutsal Kitap`ta yazılır: kayınpederi Musa peygambere öğüt veriyor: kendi işini tek başına yapmasın, görevleri dürüst, rüşvet kabul etmeyen adamlara dağıtsın ve bu şekilde Musa peygamberin yükü hafiflensin ( Çık.18:21 ). Robert Dornhelm bunu okusaydı belki Musa peygamberin niye ailesi için zaman bulabildiğini anlardı.

Tanrı Robert Dornhelm`in düşündüğü gibi zalim değildir, tam tersine, Tanrı`nın özü sevgidir ( Mez.86:15 , Mez.136:2 , Yun.4:2 , Ef.3:16 , 2Ko.13:11 ) . Tanrı insanların ölmelerini değil, kurtulmalarını istiyor ( 1Ti.2:4 ). Ancak Tanrı da adil ve kutsal olduğu için günahı cezalandırmak zorunda kalıyor (firavunda ve Mısırlılarda gördüğümüz gibi). İlk önce firavun ve Mısır halkı katil oldular. Bu yüzden Tanrı onları cezalandırmak zorunda kaldı. Mademki onların cezalandırılmaları gerektiyse, o zaman bunu öyle yaptı ki bütün halklar, bütün insanlar, tek yaşayan Tanrı Kendisinin olduğunu anlasınlar. Bu yüzden firavunun yüreğini nasırlaştı ( Çık.9:16 ).

Sina dağında Tanrı Musa peygambere on buyruk veridi ( Çık.20:1-17 ):

Tanrı şöyle konuştu:
  «Seni Mısır'dan, köle olduğun ülkeden çıkaran Tanrın RAB benim.
  «Benden başka tanrın olmayacak.
  «Kendine yukarıda gökyüzünde, aşağıda yeryüzünde ya da yer altındaki sularda yaşayan herhangi bir canlıya benzer put yapmayacaksın. Putların önünde eğilmeyecek, onlara tapmayacaksın. Çünkü ben, Tanrın RAB, kıskanç bir Tanrı'yım. Benden nefret edenin babasının işlediği suçun hesabını çocuklarından, üçüncü, dördüncü kuşaklardan sorarım. Ama beni seven, buyruklarıma uyan binlerce kuşağa sevgi gösteririm.
  «Tanrın RAB'bin adını boş yere ağzına almayacaksın. Çünkü RAB, adını boş yere ağzına alanları cezasız bırakmayacaktır.
  «Şabat Günü'nü kutsal sayarak anımsa. Altı gün çalışacak, bütün işlerini yapacaksın. Ama yedinci gün bana, Tanrın RAB'be Şabat Günü olarak adanmıştır. O gün sen, oğlun, kızın, erkek ve kadın kölen, hayvanların, aranızdaki yabancılar dahil, hiçbir iş yapmayacaksınız. Çünkü ben, RAB yeri göğü, denizi ve bütün canlıları altı günde yarattım, yedinci gün dinlendim. Bu yüzden Şabat Günü'nü kutsadım ve kutsal bir gün olarak belirledim.
  «Annene babana saygı göster. Öyle ki, Tanrın RAB'bin sana vereceği ülkede ömrün uzun olsun.
  «Adam öldürmeyeceksin.
  «Zina etmeyeceksin.
  «Çalmayacaksın.
  «Komşuna karşı yalan yere tanıklık etmeyeceksin.
  «Komşunun evine, karısına, erkek ve kadın kölesine, öküzüne, eşeğine, hiçbir şeyine göz dikmeyeceksin.»

Bu buyrukların temeli: Tanrı onları kölelikten kurtarmaktır. Tanrı onları yaratmakla kalmadığı için, Tanrı onları da kölelikten kurtardığı için, İsrail halkı (ya da İsa Mesih`e iman edenler) minnettar bir kalple, bu olayı hatırlayarak bu buyrukları yerine getirmeliler. Tanrı bizi sevdiği için, biz de Onu sevelim ve buyruklarını yerine getirelim ( 1Yu.4:10-12 ).

Maalesef İsrail halkın minnettarlığı o kadar uzun sürmedi (ne yazık ki biz de o kadar farklı değiliz). Musa kırk gün dağda Tanrı`nın buyruklarını dinlerken İsrail halkı bir put yapmaya kalktı ( Çık.32:1 ).
Musa bu putu toz haline getirdi, putperestlik için sorumlu insanlar öldürüldü ( Çık.32:28 ).

İsrail halkı sık sık çöl hayatından bıkıp Musa peygambere karşı çıktı. Ama Musa peygamber çok alçakgönüllü bir şekilde ( Say.12:3 ) hep Tanrı`ya sığınıp O`nun çözümünü aradı (örneğin Çık.17:4 ).

Musa peygamberin Tanrı ile arasında samimi bir ilişkisi vardı: Tanrı yüz yüze onunla konuştu ( Say.12:8 ). Musa peygamberin görümlere ve düşlere ihtiyacı yoktu. Bir aracıya da ihtiyacı yoktu! Tanrı da bize İsa Mesih aracılığıyla Kendisiyle böyle samimi bir ilişki sunuyor ( Rom.8:15 ).

İsrail halkı vaat edilmiş ülkenin sınırına gelince oradaki insanlardan korktukları için oraya girmek istemediler, Mısır`a dönmek istediler ( Say.14:3 ). Bu yüzden kırk sene boyunca, Tanrı`ya karşı başkaldıran insanların hepsi ölünceye dek, çölde dolaştılar. Daha sonraki nesil vaat edilmiş ülkeyi fethetti. ( Say.14:31 , ( Yşu.1:2 ). Tanrı bunun için aynı mucizeyi tekrarladı: Şeria Irmağı'nı kurutup İsrail halkın vaat edilmiş ülkeye girmesini sağlıyor ( Yşu.3:1 ). Bu da bizim bir ipuctur: nasıl kurtulduysak - iman yoluyla ( Eph.2:8-10 ) aynı şekilde de (yani iman yoluyla) Tanrı`nın vaatlere sahip olacağız.

Bu yazıda yalnız bazı ayrıntılara değinebildik. İsrail halkın Mısır`dan vaat edilmiş ülkeye olan yolculuğu ve Tanrı`nın Musa peygambere verdiği buyrukları okumak isterseniz Kutsal Kitap`ın "Mısır`dan Çıkış", "Levililer", "Çölde Sayım" ve "Yasanın Tekrarı" bölümlerine başvurabilirsiniz. (   Kutsal Kitap )

Tanrı örneğin Musa peygambere bir çadır yapmaya buyurdu. Ama bu çadır ve bununla ilgili tapınma yalnız gökteki şeylerin gölgesidir ( Kol.2:17 , İbr.8:5 , İbr.10:1 ). Aslı olan göktedir ve gerçek kurtuluşa gökte bulunan, Tanrı`nın sağında duran, İsa Mesih sayesinde kavuşabiliriz ( Rom.8:34 ) . Tanrı Musa`ya bu buyrukları İsrail halkı eğitmek amacıyla verdi ( Gal.3:19 , Gal.3:24 ). Bu yasa aracılığıyla insanlara Tanrı`nın kutsal, kendilerinin ise günahkar ve İsa Mesih`e ihtiyaçları olduklarını öğretmek ister. Örneğin okulda çocuklar her sene aynı konuları öğrenmiyorlar. Her sene farklı ve gittikçe daha zor konuları öğreniyorlar. Aynı şekilde Tanrı insanlara adım adım değişik peygamberler aracılığıyla değişik dersler verdi. En son olarak İsa Mesih`i gönderdi ( İbr.1:1-2 ) ve bu şekilde kurtuluşu sağladı. Kurtuluşa kavuştuğumuz için, İsa Mesih sayesinde Tanrı`nın çocukları olduğumuz için, Tanrı ile samimi bir ilişkide bulunduğumuz için, başka bir peygambere ihtiyacımız yoktur.

Tanrı bütün insanların kurtulmasını ve kendisiyle böyle samimi bir ilişkide bulunmasını ister. Sizi de davet eder.

Diğer yorumları okumak için:
Yorumlar sayfasına dönmek için buraya tıklayın:   Yorumlar sayfası

Ana sayfaya dönmek için buraya tıklayın:   ana sayfa

sorularınız varsa: soru@es-topluluk.org ` a yazabilirsiniz : "Sorularınız" sayfamız